Esquerda

Na zona gris

Vivimos na zona gris. Nas comunicacións aeronáuticas, chámase ‘zona gris’ ao espazo que queda fóra dos varridos dos radares. En xeopolítica, fálase de ‘zonas grises’ para identificar territorios nos que o Estado non é quen de exercer a súa soberanía nin as súas obrigas básicas. En democracia, as zonas grises cartografan políticas que escapan á soberanía dos cidadáns e cidadás; decisións que se furtan ao noso control ou resolucións políticas e económicas sobre aspectos esenciais da nosa vida que se nos agachan.

As zonas grises sinalan lugares de non-poder cidadán, son espazos ocupados por decisións de gobernos que están blindados fronte á vontade popular. Espazos ocupados por resolucións impostas por corporacións económicas ou lobbies na sombra que queren que esteamos acantoados permanentemente na zona gris.

Canto máis baixa é a intensidade dunha democracia, maiores son as súas zonas grises. As zonas grises son un ecosistema de dominación da dereita neocon, un ecosistema que ofrecen como complemento dunha democracia vixiada, garantía autoritaria fronte á protesta da indignación, da rebeldía e do disenso.

As zonas grises son a antesala do que Dalton Trumbo chamou o tempo do sapo. Inspirouse en Émile Zola que, para acostumarse a tragar as grandes mentiras do seu tempo, dicía que todos os días comía cru un sapo vivo. Despois desta dieta, Zola aseguraba estar preparado para ler calquera xornal co estómago tranquilo.

Trumbo escribiu: «Todas as nacións pasaron por períodos que poderían denominarse o Tempo do Sapo, unha época na que a nación se envorca sobre si mesma, nunha sorte de loucura compulsiva que nega todo aquilo que ten de inocente a súa tradición, exalta todo o que é vil, e destrúe calquera minoría herética que afirme que a carne de sapo non é a delicia proclamada polo edito gobernamental».

A Confraría do Gran Poder e da Nova Orde Archicapitalista di que no seu reino de desigualdades apenas hai tres formas de tomar as decisións. Unha hai tempo que está en desuso. Estaba apadriñada pola decaída socialdemocracia e insistía en que había que elixir sempre o que era menos malo para verdugos e vítimas. As outras dúas formas son variantes dun mesmo credo conservador: hai que elixir o que é bo para o verdugos e menos malo para as vítimas. Ou hai que elixir, simplemente, o que é mellor para os verdugos. Cando din que non hai alternativa queren dicir que no seu reino non hai posibilidade de elixir o que é bo ou é mellor para as vítimas.

Tras as deliberacións dos poderosos, nas zonas grises ofrécense degustacións de carne de sapo. Con todo, a súa delicada textura non pode impedir que o padal desexe outras alternativas.

Alternativas que nos convocan a abandonar as zonas grises para crear un movemento comprometido con loitas constituíntes en defensa da soberanía cidadá e o autogoberno dos bens comúns. Loitas que nos chaman a construír o común como solar de novas fórmulas para o exercicio da liberdade, a garantía da igualdade ou o fortalecemento dunha fraternidade solidaria. Loitas que fan posibles novas prácticas sociais que erosionan a hexemonía conservadora e callan en contrapoderes, focos de resistencia e novos espazos de empoderamento que son unha emenda da doutrina de imposibilidades e voracidade destrutora que representa o neoliberalismo.

Anoten na súa axenda constituínte: O domingo día 2 de xuño agardan por nós, en Compostela, para que a rúa diga non á megaminería. Os proxectos mineiros deseñados para Galicia chuchan a riqueza e déixannos paisaxes de morte. Hai que evitar que a loucura do seu afán de lucro supoña a ruína dos nosos ben comúns en Corcoesto, Xinzo, A Fonsagrada, Santa Comba, Ordes, Cartelle, na Terra Chá, nas Fragas do Eume ou na Serra do Galiñeiro.

Saïamos da zona gris para dicirlles que non nos gusta a súa dieta de sapo.

Disparando aos reloxos 4 | Disimulen #29, 2 de maio de 2013

» Escoitar Disimulen #29

Anova, entre a vella e a nova cultura política

Os planos non son a obra. A advertencia é de Xosé Manuel Beiras. Anova iniciou a súa I Asemblea Nacional cun encontro deliberativo o 21 de abril. As conclusións políticas e a elección dunha nova dirección agardarán até o 8 e 9 de xuño. Nos seus acordos fundacionais, a Anova sinalou como obxectivo crear un Novo Proxecto Común para a esquerda soberanista  e a concreción dunha Nova Cultura Política baseada na radicalidade e horizontalidade democrática, o asemblearismo e a afiliación individual dos militantes.

Anova cualifícase como un partido-movemento, un novo espazo de acción política para favorecer o empoderamento dos cidadáns e como un catalizador da rebeldía cívica fronte á ofensiva neoliberal e á mercadocracia. Anova pénsase, por cabo, como unha forza comprometida co apertura dun novo proceso constituínte en Galiza e no Estado para dar resposta, desde os valores republicanos, á crise do noso autogoberno nacional e á creba da Segunda Restauración Borbónica.

Os planos de obra animaban un proxecto de renovación (e innovación) de prácticas e ideas para estimular novas formas de participación e a produción de políticas ao servizo da soberanía dos cidadáns e da nación galega. Eran os planos da ilusión constituínte, mais o calendario da obra viuse alterado polo adianto das eleccións autonómicas. A creación da AGE en alianza con EU, como socio maior, e co Espazo Ecosocialista e Equo, foi bendicida cun rotundo éxito electoral, pero impuxo tamén unha política dirixente de pequeno comité que deixou en suspenso as dinámicas asemblearias, amorteceu a participación decisoria dos militantes e certificou a pervivencia de prácticas ben próximas á vella cultura partitocrática.

A desviación respecto dos planos de obra foi presentada, con moi diferentes graos de resignación, como consecuencia do “estado de excepción electoral” e da necesidade de dotar de eficacia política a unha estrutura organizativa xermolar, aínda pouco operativa e cunha presenza territorial e social moi feble. Mais preocupa (moito) que o “estado de excepción” se converta en norma e que a Nova Cultura Política fique como un recurso residual, impracticable e retórico.

A Asemblea Constituínte de Anova deitou unha formulación organizativa imprecisa, definida máis polo que non quere ser (un partido clásico ou unha fronte ao xeito do BNG) que polo que aspira ser: un partido-movemento. A afiliación individual dos militantes non disolve o problema da existencia de partidos e colectivos operando no seu seo e Anova, por veces, ofrece a fasquía dunha fronte cos partidos externalizados e, en ocasións, se proxecta a imaxe do Encontro Irmandiño –que ocupa as principais responsabilidades executivas– como unha sorte de partido-guía difuso.

A coordinación das asembleas como espazos decisorios e afianzar unha cultura de goberno ao xeito dos zapatistas e o seu “mandar, obedecendo” é un correlato da horizontalidade democrática no que hai que encaixar a existencia dun núcleo fortemente executivo e o liderado de Xosé Manuel Beiras.

O partido-movemento pide tamén  unha xestión intelixente da súa pluralidade política e ideolóxica e a definición das súas estratexias non como a expresión acartonada e burocrática dunha abstracta vontade xeral (nacida dun debate nos órganos de dirección) senón como expresión da participación dos militantes, simpatizantes e mesmo electores. O mellor procedemento para creación dunha Nova Cultura Política compartida polas diferentes tradicións da Anova non será unha fusión en frío senón unha demorada deliberación onde se prime a inclusividade e o coidado das minorías.

David Rodríguez sinalou algunhas das marcas de identidade que deben ser propias de Anova como partido-movemento: democracia radical, liderados compartidos, toma de decisións colectivas, socialización da información, apertura total á participación social. Requirimentos esenciais para que Anova poida ser unha forza construtora de comunidade política e favorecer a creación de espazos na sociedade civil para o empoderar aos cidadáns-electores.

A Palmiro Togliatti gustáballe dicir que “o partido era a democracia organizada”. A Anova debería aspirar a ser democracia en movemento para socializar, dentro e fóra da organización e das institucións, poder e capacidade decisoria e para idear, co concurso de cidadáns e movementos sociais, novas políticas.

Na axenda estratéxica salientan ademais dúas cuestións: as alianzas  e a construción dun liderado compartido. AGE estreouse cuns magníficos resultados o 21-O e as sondaxes sinálanlle unhas excelentes perspectivas electorais, isto non quita que haxa en Anova enfrontadas visións sobre o seu valor estratéxico como confluencia da esquerda (soberanista e federalista).

A oferta realizada por X.M. Beiras para a construción dunha Fronte Ampla que sume, ademais das forzas hoxe integradas en AGE, ao BNG e Compromiso por Galicia abeira, a día de hoxe, posicións moi diferentes, desde alianzas de xeometrías variables, segundo o ámbito das convocatorias electorais, que non presupoñen o concurso de Esquerda Unida nas novas ofertas unitarias até outras que pensan que a Fronte Ampla debe ser unha proposta inclusiva sen renunciar ás forzas que hoxe son o núcleo de AGE.

Neste momento, a ofensiva diplomática do BNG para lograr unha alianza do nacionalismo independentista tensiona á Anova tanto como cuestiona a validez estratéxica de AGE. Pairando sobre as alianzas está unha concepción non menos contrastada da estratexia soberanista. Máis próxima, nuns casos, á idea do BNG do soberanismo como identificación do nacionalismo independentista e, noutros, no entendemento de que, desde o recoñecemento do dereito á autodeterminación, o soberanismo é un espazo de encontro das forzas que queren dotar a Galicia de maiores cotas de autogoberno ao que se poden sumar independentistas e federalistas.

Pola súa capacidade política e o seu capital simbólico e ético, Beiras identifica, a un tempo, un dos principais atractivos electorais de AGE e o máis relevante referente público de Anova. Este hiperliderado concilia mal coas as reiteradas manifestacións nas que di estar no epílogo da súa vida política. O propio Beiras aleitou a necesidade de construír un liderado colectivo, para crear as condicións do seu relevo, ao redor da figura de Martiño Noriega, no que se ve representada toda unha xeración de militantes de Anova e algúns dos seus principais cargos públicos como os deputados Antón Sánchez e David Fernández Calviño.

Enfriar a concreción dese liderado compartido para o relevo é a opción dunha parte influente do grupo dirixente de Anova que ve como unha ameaza para a súa posición de poder a emerxencia de Noriega como referente dunha nova cultura política que vai alén das fidelidades orgánicas do Encontro Irmandiño e coa que mesmo empatizan, extramuros, amplos sectores de AGE. Que Beiras actúe como facilitador do relevo será, sen dúbida, determinante para atenuar a fractura política e xeracional que xa se enxerga en Anova.

Daguerrotipo: Elixir en aberto ou pechado

Elixir a dirección con listas abertas ou candidaturas pechadas é o debate organizativo máis vivo de Anova. As listas pechadas, aínda garantindo unha representación proporcional a cada candidatura, son rexeitadas por parte importante da militancia que cre que contribuirán a enquistar a política de pequeno comité na Coordinadora Nacional. A ninguén se lle escapa que Beiras, encabezando unha lista pechada, crea condicións de competición electoral moi desfavorables para calquera outra alternativa. Coas listas abertas moitos queren evitar que ningún grupo de poder poida abeirarse no prestixio de Beiras para limitar o control e a capacidade decisoria que Anova lle concede, estatutariamente, aos militantes nas asembleas territoriais.