Pobreza

O Pacto de Darwin

En pouco tempo deixará de ser noticia. Desta volta aínda ocupou un curruncho nas primeiras planas dos xornais e un minuto nos informativos de radio e televisión. Co tempo, serán frangullas na axenda dos medios. Por vez primeira, no Reino de España, superáronse os 5 millóns de desempregados. En Galicia sumamos 300 mil parados. O  desemprego comeza a deixar de ser noticia, estáse a converter nunha rutina.

A pouco que nos extraviemos, as industrias da consciencia do poder conservador vannos convencer de que o paro masivo é unha sorte de catástrofe natural, un accidente da natureza. Como ben sabemos xa, o goberno non é responsable nin da chuvia nin da seca. É algo natural.

E, coa mesma naturalidade, o goberno deixará de ser responsable do paro masivo. Ministros, heraldos do Partido Popular e podentes homes de negocios lémbranos que é magoante, pero… éche o que hai. A crise obríganos a vivir nun ecosistema de destrución de emprego. O natural non é mudar as políticas económicas da austeridade. O natural é agardar a que escampe.

E non escampa. Medra o número de persoas que viven por debaixo do limiar da pobreza e aumentan os traballadores precarios e empobrecidos. As diferenzas sociais avivécense brutalmente. A pobreza esténdese.

Hai vinte anos á esquerda resultáballe inaceptable a chamada sociedade dos tres terzos. Aquela obra de enxeñería social que establecía que iamos ter que vivir cun terzo de ricos, un terzo de clases medias e traballadores cualificados, e un último terzo de cidadáns entregados ao abismo social e á pobreza.

A sociedade dos tres terzos xa é pasado. Agora, a Gran Depresión está sentando as bases da sociedade 20/80. Un 20% da poboación saberá de farturas, traballo digno e benestar. O 80% restante simplemente malvivirá entre miserias.

A Orde Nova xa invisibilizou aos pobres. Son, desde hai décadas, cidadáns inexistentes. A seguir, serán demonizados os desempregados e os traballadores pobres. Primeiro, coa lingua pequena, despois nos relatorios dos think tank da sociedade decente e, por cabo, nos faladoiros radiofónicos e televisivos. Se é pola dereita, non tardaremos en volver ás leis de pobres, esmoleiros e vagabundos.

Descontados os pobres e a clase traballadora en precario, quedan as clases medias e a minoría poderosa. O «capitalismo de rostro humano» prometeu que todos iamos ser clase media. A bonanza económica esvaecería as fronteiras entre as vellas clases e cerraría o abano entre os que máis tiñan e os que menos posuían. O imperio das clases medias era un dos finais felices do capitalismo popular que máis lle gustaba a Tony Blair e aos apóstolos da Terceira Vía.

Agora a crise canibaliza ás clases medias e demedia a súa riqueza e benestar. Alguén botou as contas. En 2009 correspondíalle ás clases medias o 60% do consumo mundial. En 2030 será tan só o 30%. Funcionarios, mestres, investigadores ou persoal sanitario…  sofren as consecuencias das políticas de adelgazamento do gasto público. A política de mega-recortes do PP damnifica ás clases medias despois sacrificar ás clases menos que medias.

A dereita mol e a socialdemocracia light lamentan o maltrato que a crise lles está dando e cren que hai que centrarse na protección das clases medias e esquecerse de todas as demais clases empobrecidas. Hai quen pensa que solución á crise pasa por un pacto das clases medias coas clases altas para transferir os custes aos desherdados do último terzo.

Está estratexia macera en corporativismo e darwinismo social. E consagra a desigualdade. Non hai para todos, quéixanse. Alguén ten que perder. E de perder, conclúen cinicamente, deberán perder os de sempre. O goberno perfecto do Pacto de Darwin para a salvación das clases medias sería unha feliz e gran coalición entre o PP e o PSOE.

Afortunadamente, para as clases medias demediadas hai outra alternativa. Sinalouna Jorge Riechmann: «Os que aínda temos as necesidades cubertas, dispoñemos dunha marxe de pensamento e acción que permitiría derrubar o sistema que crea pobres e se nutre de pobres; e sería criminal desbaldir esa marxe».

Cando máis ennegrece a crise, toca elixir entre o final feliz para as clases medias que vocean os propagandistas do novo darwinismo ou facer posible a solidariedade como materia imprescindible para defender a igualdade e as nosas liberdades. A vacina contra o «sálvese quen poida» é a solidariedade.

Miñas donas e meus señores de clase media, pénseno ben… sería criminal equivocarse de bando. En caso de dúbida, esquézanse dos acólitos neoconservadores de Darwin e acorden facer alianza co común dos mortais.

 

Disparando aos reloxos 2 | Disimulen #21, 11 de marzo de 2013

» Escoitar Disimulen #21

 

Talking With The Taxman About Poetry (1)

 

La lógica cultural del capitalismo tardío

[...]

3

Los pobres

no pueden permitirse una depresión:

cuando no están cubiertas ni las necesidades básicas

hay cosas más importantes en que pensar

Y quienes sí las tenemos cubiertas

no debemos permitirnos una depresión:

somos nosotros los que disfrutamos del margen

de pensamiento y acción que permitiría

derribar el sistema que crea pobres y se nutre de pobres

y sería criminal

malbaratar ese margen

Jorge Riechmann,  El común de los mortales